İLKÖĞRETİM OKULU 5’İNCİ SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ KAVRAMLARININ KAZANILMIŞLIK DÜZEYİ (Kastamonu Örneği)

TAŞI GEDİĞİNE KOYMAK/HAKKI HAK SAHİBİNE TESLİM EDEBİLMEK!?..

 “Eğitim Reformu” çalışmaları kapsamında İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi 4, 5, 6 ve 7’nci Sınıf Öğretim Programı çalışmalarının izinin olmadığı, sözünün/söylemenin edilmediği zaman ve mekânda Gazi Üniversitesi Kastamonu Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalında bir öğretim elemanı, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Programı 3 ve 4’üncü sınıf öğrencileriyle Özel Öğretim Yöntemleri I-II dersleri kapsamında Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kavram Eğitimi/Öğretimi yapmakta ve çırpınmakta idi. Bu öğretim elemanının, teori ve pratiği birleştirme/buluşturma anlayışının somut göstergesi olarak Kasım 2002’de öğrencileriyle birlikte yaptığı alan araştırmalarından bir kesit aşağıda sunulmaktadır.

Alan araştırmalarının raporları 16.06.2004 tarihinde Kastamonu Eğitim Fakültesi Dekanlığına “Kastamonu merkez ilköğretim okulu 6 ve 8’inci sınıf öğrencilerine uygulanarak gerçekleştirilen “İlköğretim Okulu 5’inci Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Kavramlarının Kazanılmışlık Düzeyi“ ve “İlköğretim Okulu 7’nci Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Kavramlarının Kazanılmışlık Düzeyi“adlı alan araştırmalarına ait raporlar; eğitim-öğretimde program ve ders kitabı, hazırlama, geliştirme ve değerlendirme faaliyetlerinde yararlanılmak/kullanılmak amacıyla Kastamonu Valiliği (Millî Eğitim Müdürlüğü) ile Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığına gönderilmek üzere” sunulmuştur.

Bunlara karşılık, “kavram, değer ve beceri eğitimi”nden söz ederek İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretim Programını hazırlayıp deneme uygulaması yapanlardan bir kesimin mensupları vefasızlık, haset gibi değer ve duygularını esiri olmaktan bir türlü kurtulamadıklarından, İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretim Programı Kılavuzunda Bibliyografya/Kaynakça bölümünde, aşağıda bir kısmı sunulan araştırmadan söz edebilme erdemini gösterememişlerdir. Tarihe not düşmek ve ibret aynasında yer alması dileğiyle yıllar sonra TAŞI GEDİĞİĞNE KOYMAK: HAKKI HAK SAHİBİNE TESLİM EDEBİLMEK gayretkeşliğinde bulunulmuştur…

Yrd. Doç. Dr. Kemal KOÇAK

Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi

 İlköğretim Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı (E) Öğretim Üyesi

 

                                                                      Birinci Bölüm

                                                                   Araştırmanın Tanımı, Amaç ve Kapsamı

 

I. PROBLEM

Sosyal bilimler; değişme, gelişme ve yenileşmenin bilimi olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, sosyal bilimlerin değişmeye açık olması; sosyal, kültürel, ekonomik ve politik gelişmeleri incelemesi gereklidir.

Ülkemizde Sosyal Bilgiler ismi zaman zaman kullanıldığı halde, 1968 yılına kadar okul programlarımıza girmemiştir. Sosyal Bilgiler, ders olarak 1968-1969 öğretim yılında ilkokullarda, 1973-1974 öğretim yılında da ortaokullarda okutulmaya başlanmıştır. İlköğretim okullarının 4 ve 5. sınıflarında (ilkokullarda) sosyal bilgiler dersi günümüzde de devam etmesine rağmen, 6 ve 7. sınıflardan (ortaokullardan ) 1985-1986 öğretim yılından itibaren kaldırılmıştır. Ortaokullarda, sosyal bilgiler dersinin yerini Millî Tarih, Millî Coğrafya ve Vatandaşlık Bilgileri dersleri almıştır. [1]

4306 sayılı kanunun öngördüğü sekiz yıllık ilköğretim uygulaması gereğince, İlköğretim okulu 4, 5, 6 ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı 1998-1999 öğretim yılından itibaren uygulamaya konulmuştur. Böylece, ilkokul 4 ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, Ortaokul Millî Tarih Programı ve Ortaokul Millî Coğrafya Programı; 1997-1998 öğretim yılı sonunda ilköğretim okullarında uygulamadan kaldırılmıştır. [2]

Sosyal Bilgiler dersinin niteliği, 1968-1969 öğretim yılından bugüne kadar bazı çevrelerce tam olarak kavranamamış, bu yüzden değişik anlayışlar ortaya çıkmıştır. Bazı kesimler sosyal bilgileri yalnızca yurttaşlık bilgisi anlamında kullanmış; bazıları tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisinin birleştirilmesi olarak görmüş; bazıları da insan topluluklarının organizasyonuna ilişkin bilgiler olarak kabul etmiştir.

Sosyal Bilgiler, şöylece tanımlanmaktadır:

Sosyal Bilgiler ( toplum bilgileri ), “ öğrencileri toplumsal yönden eğitmek, onlara içinde yaşadıkları toplumun yönetim düzeni, ekonomik özellikleri, geçmişi üzerinde gerekli bilgi ve anlayışları kazandırmak, yurttaşlığın hak ve görevlerini kavratmak amacıyla ilk ve ortaokullarda okutulan, konuları genellikle tarih, coğrafya, ekonomi ve hukuk gibi bilim dallarından yararlanılarak seçilen ders”tir. [3]

Araştırmanın konusu olan kavramlar; aynı zamanda Sosyal Bilgiler dersi konularının temel taşlarıdır. Kavramlar, bir konu alanında özel anlam taşıyan kelimelerdir. Kavramların açıklığı ve zenginliği insanların öğrenmelerinin anlamlı olmasında büyük rol oynar. [4]

 Bu sebeple; insan düşüncesi gibi geniş bir mevhum ve öğrenme gibi uzun bir sürecin gerçekleşmesini sağlayabilen kavramların tabii olarak pek çok özelliklere sahip olması gerekir. Böylelikle de birbirinden farklıdır.

Bu özellikleri şöyle sıralayabiliriz:

1. Kavramlar, dünyadaki gerçek obje ve olayların tecrübelerimize dayalı algılanan özellikleri kadar tanımlanabilirler.

2. Obje ve olayların algılanan özellikleri bireyden bireye değişir.

3. Kavramlar, objelerin hem doğrudan, hem de dolaylı olarak gözlenen özelliklerinden oluşur.

4. Kavramlar, aynı zamanda kendi içlerinde özelliklerine uygun belirli ölçütlere göre gruplandırılabilir.

5. Kavramlar dille ilgilidir ve kavramların çeşitliliği ile dil zenginliği arasında olumlu bir ilişki vardır. [5]

Eğitimde üzerinde durulan öğrenme – öğretme faaliyetleri tabii ki kavram öğrenimi – öğretimi için de geçerlidir. Kavramların nasıl öğretilmesi gerektiği konusunda eğitimciler çeşitli yollar ortaya koymuşlardır. Kavram öğretimi daha çok iki aşamada incelenmektedir. Birincisi, kavram oluşturma, ikincisi ise kavram kazanma şeklindedir.

Kavram oluşturma; sembol ve anlamlarını hatırlama ilişkisi, yapısal açıdan anlam ağı kurmadır. Kavram kazanma ise; objelerin algılanan özelliklerini birbirleri ile ilişkilerine göre uygun kural ve ölçütlerle gruplama yapmaktır. [6]

Kavram kazanmanın önemi daha çok okullarda kavram öğrenme sırasında ortaya çıkar. Bunun sebeplerini de şöyle sıralayabiliriz:

1. Okullarda öğrenilen kavramlar daha önce öğrenilen kavramların üzerine inşa edilen üst düzeyde kavramlardır.

2. Öğrenmeyi etkili kılmak için, birçok konuda kavramlar ön şartlı olarak düzenlenmiştir. Bu ilişkiler içerisinde tekrarlanarak ve gruplanarak geliştirilir.

3. Okulda öğrenilen kavramlar tümdengelim ve tümevarım niteliğinde işlenir; kavram önce öğrenciye tanıtılır, öğrenci onu inceleyerek gruplara ayırır ve sonuç çıkarır.

4. Kavram öğrenme, ancak kavram öğrenme tecrübeleri ile bireyin kavram kazanma becerisi ve etkili bir kavram kazanma stratejisi geliştirmesini sağlayabilir.

5. Olaya bireyin gelişim özelliği açısından bakılırsa, okul dönemindeki çocuklarda mantık kurallarına uygun, düşünme ve dil zenginliği hızlanır. Bu gelişim özelliklerine paralel olarak birey kavramsal olaylarla karşılaştığı zaman onları mantıksal yollarla gruplama ve uygun sözcüklerle birleştirme eğilimi gösterir. [7]

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi kavramlarının kazandırılması öğretim programında her ünitenin ilk amacı olarak “……………… ünitesinde geçen kavramların anlam bilgisi” biçiminde yer almıştır. Buna karşın öngörülen her ünitede geçen kavramların neler olduğu ve bu kavramların anlam bilgisinin kazanılıp / kazanılmadığını gösteren davranışlara yer verilmemiştir. Bu konuda bir çalışmanın dışında ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarca herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. [8]

 İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda kavramların anlam bilgisinin kazandırılmasında hangi davranışların gerçekleştirileceği buna bağlı olarak hangi kavramların kazandırılacağı öğretmenin inisiyatifine bırakılmıştır.

Kavram, olay ve olgu tanımlarının çeşitli kaynaklarda veriliş biçimi örnek olarak aşağıda gösterilmiştir.

 

KAVRAM

Eğitim Terimleri Sözlüğü, TDK, 1981

Türkçe Sözlük I-II, TDK,1988

Örneklerle Türkçe Sözlük I-IV, MEB, 1995

KAVRAM
1. Bir şey üzerinde birçok aynı algıları kapsayan genel düşünce. 2. Bir olay, bir nitelik yada nicelik üzerinde oluşan zihinsel imge. 3. Kapsam ve içeriği bir im ya da sözle anlatılarak anlam kazandıran soyut düşünce (s. 92.). 1.is. Bir nesnenin soyut ve genel tasarımı, mevhum, nosyon. 2.fel. Nesnelerin veya olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarım, mevhum, nosyon ( s. 817.).

 

Kavranılan, anlaşılan şey, konu veya fikir; bir nesnenin zihindeki yalın ve genel tasavvuru, mevhum, nosyon ( s.1592.).

 

OLAY   Ortaya çıkan, oluşan durumu, ilgiyi çeken veya çakabilecek nitelikte olan her türlü iş, hadise, vak’a ( s. 1104.).

 

1. Meydana gelen veya ortaya çıkan hal; dikkati çeken veya çekebilecek nitelikte olan her türlü iş, hadise, vak’a. 2. Önemli değişmelere yol açan vak’a ( s. 2157.).
OLGU 1. Olmuş, gerçek yada gerçekleştirilmiş olan. 2. Deney sonucu ortaya çıkan, benimsenmesi zorunlu görülen durum. 3. Bir önermeyi yada varsayımı doğrulayan ya da yalanlayan gözlemlere dayalı verilerin tümü ( s.113.).  1. is. Bir takım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin  yol açtığı sonuç,vakıa. 2. fel. Düşünülmüş olanın karşıtı, alınmış olan, gerçek olan, gerçekleşmiş olan, vakıa (s.1105.).

 

 1. Bir takım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuç. 2. fel. Düşünülmüş olanın zıddı, alınmış olan, gerçek olan, gerçekleşmiş olan, vakıa                 ( s.2158.).

 

 

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nda öngörülen Türk Millî Eğitimi’nin temel ilkelerinden biri de “ bilimsellik ”tir. Buna göre “ Her derece ve türdeki ders programları ve eğitim metotlarıyla ders araç ve gereçleri bilimsel ve teknolojik esaslara ve yeniliklere, çevre ve ülke ihtiyaçlarına göre sürekli olarak geliştirilir. Eğitimde verimliliğin artırılması ve sürekli olarak gelişme ve yenileşmesinin sağlanması bilimsel araştırma ve değerlendirmelere dayalı olarak yapılır “.[9]

 Bu durumda,  bilimsel araştırma bulgularına dayanılarak İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler dersi kavramlarının kazandırılması/ kazanılması çerçevesinin oluşturulması gereği duyulmaktadır.

II. ARAŞTIRMANIN AMACI

1. İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi kavramlarının anlama, seçip işaretleme, örnekleme, eşleştirme, tamamlama bakımından 6’ncı sınıf öğrencilerince ne derecede kazanıldığını saptamak,

2. kavramlarının kazanılmasında, eğitim araçlarından İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında öğrencileri zorlayan etkenleri saptamak,

3. Kavramların kazanılmasında anlama, seçip işaretleme, örnekleme, eşleştirme, tamamlama ve ders kitaplarının niteliklerine yönelik program ve ders kitabı hazırlama, geliştirme konularında önerilerde bulunmaktır.

 III. ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ

1. Bu çalışmada, İlköğretim Okulu 5’inci Sınıf Sosyal Bilgiler dersindeki kavramların öğretilmesi ile bilgi ve kavrama basamakları düzeyinde ne derecede kazandırıldığı üzerinde durulacaktır. Çünkü kavramlar, bir konu alanında özel anlam taşıyan kelimelerdir. Kavramlar, bilim dalının, dersin ya da konu alanının temel öğeleridir ve bu kavramların bilinmesi zorunluluğu vardır. [10]

Kavram öğretiminde bilgi basamağı; herhangi bir nesne ve olguyla ilgili bazı özellikleri kişinin görünce tanıması, sorunca söylemesi ya da ezberden aynen tekrar etmesi davranışlarını kapsar. Kavrama basamağında ise; bilgi düzeyinde kazanılan davranışların öğrenci tarafından özümsenmesi, kendine mal edilmesi, anlamının yakalanması söz konusudur. Bilginin transfer edilmesi gerekmektedir. Transfer türü öğrenmelerde yalnız başına ezberleme, anımsama ve tanıma yoktur. Bunlara ek olarak ve onların üstünde yeni bir anlatım biçimine çevirme, grafiğini çizme, yeni bir grafiği yazılı ya da sözlü olarak açıklama, bir olgunun nedenini, niçinini, nasıl ve niye olduğunu kendi cümleleriyle gerekçe göstererek açıklama, yeni örnek verme, verilerin geçmişini ve geleceğini kestirme vardır. [11]

2. Öğretmen, işleyeceği dersin hedefine ulaşması için, o derste öngörülen kavramları öncelik sırasına göre vermelidir. Eğer öğretim programında öngörülen konuların kapsadığı kavramlar kazandırılmazsa; öğrencilerin daha üst düzeydeki hedef davranışlara ulaşmaları mümkün olamaz. Bu yüzden öğrencilerin, kavramları iyice öğrenmeleri, sorulduğunda hatırlamaları, örnek vermeleri ve değişik durumlarda kullanabilmeleri gerekmektedir. İşte belirtilen bütün bu konuların ne şekilde gerçekleştiğinin tespiti, ancak yapılan bu çeşit çalışmalarla mümkün olabilir. Böylece çıkan sonuçlara göre; başarı durumu ile eksik ve yanlışlar görülebileceğinden, kavramların daha iyi kazanılması sağlanabilir.   

Yüksek Öğretim Kurumu Tez Merkezi ile MEB EARGED araştırma konuları arasında “İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Dersi Kavramlarının Kazanılmışlık Derecesi” konulu herhangi bir bilimsel çalışmanın bulunmaması da böyle bir araştırmanın önemini kendiliğinden ortaya koymaktadır.

 IV. PROBLEM CÜMLESİ

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi kavramları Sosyal Bilgiler dersini alan 6’ncı sınıf öğrencilerince hangi düzeyde kazanılmıştır?

 V. ALT PROBLEMLER

1. İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Vatan ve Millet ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağı düzeyinde ne derecede kazanılmıştır?

3. İlköğretim Okulu 5’inci  sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Cumhuriyete Nasıl Kavuştuk? ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağı düzeyinde ne derecede kazanılmıştır?

5. İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Güzel Yurdumuz Türkiye ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağı düzeyinde ne derecede kazanılmıştır?

7. İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ İslâmiyetin  Doğuşu, Yayılışı ve Türkler ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağı düzeyinde ne derecede kazanılmıştır?

 VI. VARSAYIMLAR

Bu araştırmada aşağıda sıralanan varsayımlar kabul edilmiştir.

  1. Literatür tarama suretiyle elde edilen bilgiler doğrudur.
  2. Bilgi toplama aracı olarak kullanılan anketin, araştırma için yeterli bilgi verebileceği hakkında öğrencilerin görüşleri geçerli ve güvenilirdir.
  3. Kaynaklardan elde edilen bilgiler, araştırmacının görüşünü açıklayacak nitelikte ve güvenilirdir.
  4. Seçilen örneklem grubu evreni temsil eder.

 VII. SINIRLILIKLAR

1. Bu araştırmada, İlköğretim okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi kavramlarının bu dersi alan 6’ncı sınıf öğrencilerince kazanılmışlık düzeyi ele alınmıştır. 2002 – 2003 öğretim yılında eğitim – öğretime açık bulunan MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü’ne bağlı şehir ilköğretim okulları araştırma kapsamını oluşturmaktadır.

2. Bu araştırmanın çalışma evreni, Kastamonu ilinde 2002 -2003 öğretim yılında eğitim öğretime açık bulunan MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü’ne bağlı 605 ilköğretim okulunda öğrenim gören 6461 altıncı sınıf öğrencisidir.

Random yöntemi ile Atabey, Atatürk, Gazipaşa, Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Yirmiüçağustos ilköğretim okullarında öğrenim gören 374 altıncı sınıf öğrencisi örneklem alınmıştır.

3. Araştırma, İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerinin; “İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Kavramlarının Kazanılmışlık Düzeyi”ne ilişkin görüşleri ile sınırlıdır

4.  Araştırma için, literatür tarama ve alan araştırması yeterli görülmüştür

 VIII. TANIMLAR

 İlköğretim: Kadın ve erkek bütün Türk vatandaşlarının “ Millî gayelere uygun olarak bedeni, zihni ve ahlaki gelişmelerine ve yetişmelerine hizmet eden temel eğitim ve öğretimdir.”[12]

İlköğretim Okulu: Sekiz yıllık ilköğrenim veren gündüzlü millî eğitim ve öğretim kurumudur.

Eğitim: Bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yolu ile ve kasıtlı olarak, istendik değişme meydana getirme süreci.

Eğitim Aracı: Eğitim – öğretim faaliyetlerini etkili ve verimli kılmak amacıyla öğretmen ve öğrencilerin yararlanmaları için hazırlanan yazılı ve basılı, görsel ve işitsel araçlardan her biri.

Öğretme: Herhangi bir öğrenmeyi kılavuzlama veya sağlama faaliyeti.

Kavram: is. 1. Bir nesnenin soyut ve genel tasarımı, mevhum, nosyon. 2.fel. Nesnelerin veya olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarım, mevhum, nosyon. [13]

Kavramın kazanılmışlık düzeyi: Kavramın ne kadar öğrenildiği veya öğrenilmediğinin % olarak ifadesidir.

Kavramın kalıcılık düzeyi: Kavramın, sorulduğunda ne kadar hatırlanıldığının % olarak ifadesidir.

Olay: is. 1. Ortaya çıkan, oluşan durumu, ilgiyi çeken veya çakabilecek nitelikte olan her türlü iş, hadise, vak’a. [14]

Olgu: is. 1. Bir takım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol açtığı sonuç, vakıa. 2. fel. Düşünülmüş olanın karşıtı, alınmış olan, gerçek olan, gerçekleşmiş olan, vakıa.[15]

 ıx. İLGİLİ LİTERATÜR

Bu bölümde; sosyal bilgiler öğretimi, kavram öğretimi, tarih öğretimi, materyal / teknoloji kullanımı ile ilgili araştırma ve yayımlara yer verilmiştir.

 1. TEZLER

Keskin (2003) “İlköğretim 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Öğrencilere Tarih Kavramlarının Kazandırılma Düzeyinin Araştırması” başlıklı bir çalışma yapmıştır. Bu araştırma Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü İlköğretim Ana Bilim Dalı Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalında yapılmıştır. Araştırmanın amacı; ilkokulda sosyal bilgiler programında öngörülen kavramların öğrencilere hangi düzeyde kazandırıldığını belirlemektir.

Araştırmanın evrenini, 2001 – 2002 öğretim yılında İstanbul iline bağlı 33 ilçede, 1806 resmi ilköğretim okulunda bulunan 5. sınıf öğrencileri ve bu öğrencilerin öğretmenleri oluşturmaktadır. Evrende yer alan 33 ilçeden random (tesadüfî/rastlantısal) yöntemiyle 3 ilçe örneklemi oluşturmak için belirlenmiştir. Seçilen bu ilçelerde yer alan ilköğretim okulları tezde verilmiştir.

Araştırmadan elde edilen bulgulardan aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:

1. İlköğretim okulları 5. sınıf sosyal bilgiler programında öğretilmesi öngörülen kavramların bilgi basamağındaki kalıcılık anlamlı çıkmıştır. Buna göre, öngörülen kavramları kazandırmak için yapılan eğitim – öğretim etkili olmuştur. Diğer yandan yapılan eğitim – öğretim etkili görünmesine rağmen tam öğrenme alt sınırı olan %70 ve üstüne 39 kavramdan sadece 11’ inde ulaşılmıştır. Programda öngörülen kavramlar, ilgili üniteler işlenirken, uygulama yapılan sınıfların öğretmenleri tarafından kazandırılmıştır. Ancak tam öğrenme modeli göz önüne alındığında sadece 11 kavramda tam öğrenme alt sınırının üstüne çıkıldığı görülmektedir. Bunun nedeni de, ünitelerin analizi yapılmadan, neyin nasıl kazandırılacağı belirlenmeden, kısacası planlı eğitimin gerekleri düzenlenmeden eğitim ve öğretime gidilmesidir. Kısaca başarı tesadüfe bırakılmıştır.

     2. İlköğretim okulları 5. sınıf sosyal bilgiler programında öğretilmesi öngörülen kavramların kavrama basamağındaki kalıcılık düzeyleri anlamlı çıkmıştır. Fakat tam öğrenme alt sınırı olan %70 ile karşılaştırıldığında 11 kavramdan sadece 2’ si tam öğrenme alt sınırının üzerindedir. Bilgi düzeyinde kalıcılık sağlanamadığına göre bir üst basamağı olan kavrama düzeyinde de kalıcılığın sağlanması beklenemez. Çünkü eğitimde aşamalılık söz konusudur. Kavrama düzeyinde ipucu, dönüt – düzeltme ve  pekiştirecin kullanılmaması, sosyo – ekonomik şartlar, öğretmenin mesleki formasyonu, zamanın kısıtlı oluşu ve programlı eğitimin gereklerine uyulmaması kalıcılığın sağlanamamasında etkili olabilir.

3. Sosyal bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyi ile cinsiyet değişkeni arasında yapılan ki kare (x²) testi sonucunda 50 kavramdan 34’ünde anlamlı bir ilişki çıkmıştır. Kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla sosyal bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeylerinin daha yüksek olduğu söylenebilir.                 

4. Sosyal Bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyiyle sosyo-ekonomik düzey değişken arasında bir ilişki olup olmadığını sınamak amacıyla ki kare(x²) testi yapılmıştır. Anne mesleği değişkeniyle sosyal bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyi arasında bir ilişki olup olmadığını sınamak amacıyla yapılan ki kare (x²) testi sonucunda elli kavramın on yedisinde anlamlı bir ilişki çıkmıştır.

5.  Sosyal bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyiyle öğrenim durumu değişkeni arsında ilişki incelendiğinde tarih kavramlarını kazanma düzeylerinin daha yüksek olduğu söylenebilir.

6.  Sosyal Bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyiyle mesleki kıdem değişkeni arasında anlamlı bir ilişki çıkmıştır.

7.Sosyal Bilgiler derslerinde tarih kavramlarını kazanma düzeyiyle öğrenim durumu (öğretmen) değişkeni arasında yapılan ki kare (x²) testi sonucunda elli kavramdan kırkında anlamlı bir ilişki çıkmıştır.

Bayazıtoğlu (1991), “İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Programında Öngörülen Kavramların Kazandırılma Düzeyi” başlıklı bir çalışma yapmıştır. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yapılmıştır. Araştırma, Ankara ilinin merkez ilçelerindeki 4. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır.

Bayazıtoğlu araştırma sonucunda şu bulgulara ulaşmıştır:

1. Bilgi basamağı düzeyindeki kavramlar için hedef-davranışları kazandırmada eğitim-öğretim etkili olmuş ancak kavramların kazanılmışlığında kalıcılığı sağlama konusunda eğitim-öğretim etkili olmamıştır. Tam öğrenme açısından İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler Programı çerçevesinde yapılan eğitim ve öğretimin bilgi basamağı düzeyindeki hedef davranışları kazandırmada etkili olmadığı söylenebilir.

2. Kavrama basamağı düzeyindeki kavramların hedef-davranışlarını kazandırma konusunda verilen eğitim-öğretim etkili olmuş ancak kavramların kazanılmışlığında kalıcılığı sağlama konusunda verilen eğitim-öğretim etkili olmamıştır. Tam öğrenme açısından ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler Programı çerçevesinde yapılan eğitim ve öğretimin kavrama basamağı düzeyindeki hedef-davranışları kazandırmada etkili olmadığı söylenebilir.  

3. Toplam erişi düzeyi ile ilgili hedef-davranışları kazanmada ve kalıcılığı sağlamada yapılan eğitim-öğretim etkili olmuştur. 

Balkaya (2002) “İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi Tarih Konularının Öğretiminde Tarihsel Kanıtların Etkililiği” adlı tezini hazırlamıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Ümraniye ilçesi sınırları dâhilindeki resmi ilköğretim kurumlarında 2001 – 2002 öğretim yılında görev yapan sınıf öğretmenleri ve bu kurumların 4. ve 5. sınıflarına devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ili Ümraniye ilçesi sınırları dahilindeki ilköğretim okullarında görev yapan sınıf öğretmenlerini temsil edecek şekilde tesadüfen yöntemle seçilen 25 ilköğretim okulunda görev yapan 300  sınıf öğretmeni ile yine tesadüfen yöntemle seçilen 1. kademe, 2. devreden 6 ilköğretim sınıfı ve bu sınıflara kayıtlı öğrenciler oluşturmaktadır.

Coşkun (2001), “İlköğretim Okulu 4. Ve 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Derslerinde Materyal / Teknoloji Kullanım Durumu” adlı tezini hazırlamıştır. Araştırmanın evrenini, 2000 – 2001 öğretim yılında İstanbul ili’ ne bağlı 33 ilçede 1500 resmi ve 281 özel ilköğretim okulunda görev yapan toplam 43067 öğretmen ve bu okulların müdürleri oluşturmaktadır. Evrende yer alan 33 ilçeden random (tesadüfen) yöntemiyle 8 ilçe örneklemi oluşturmak için belirlenmiştir. Seçilen ilçelerde yer alan ilköğretim okullarının ve bu ilçelerde çalışan ilköğretim okulu öğretmenlerinin sayısı çalışmada verilmiştir. İstanbul iline bağlı 8 ilçeden toplam 65 resmi ve 5 özel ilköğretim okulu örneklem olarak belirlenmiştir.

Bozcan (2202), “İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi Tarih Konularının Öğretiminde Öğrencilerin Tarih Düşüncesinin Gelişim” adlı tezini hazırlamıştır. Araştırmanın evreni, İstanbul ili Üsküdar ilçesi sınırları içinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ilköğretim okullarında, 1. kademede, 2001 – 2002 akademik yılında okuyan 4. ve 5. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın İstanbul ili, Üsküdar ilçesi sınırları içinde yer alan ilköğretim okullarının 1. kademesinde okuyan 4. ve 5. sınıf öğrencilerini temsil edecek şekilde, tesadüfen yöntemle seçilen ve anket uygulanan 300 kişilik öğrenci grubu oluşturmaktadır.

 2. KİTAPLAR VE MAKALELER

2.1. Kitaplar

Tekindal ve Diğerleri (2002) tarafından hazırlanan, editörlüğünü Cemil Öztürk ve Dursun Dilek’in yaptığı “Hayat Bilgisi Ve Sosyal Bilgiler Öğretimi” adlı eserin amacı, öğrenci merkezli eğitim ve öğretimin yöntem ve önemini, öğretmen adayları ve iş başındaki öğretmenlere anlatmak olup Türkiye’de daha nitelikli bir eğitime katkı sağlamaktır. Bu bağlamda, çağdaş öğretim stratejisi yöntem ve tekniklerini öne çıkararak, Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarında ağırlıkta olan bilişsel alanın, bilgi ve kavrama düzeylerindeki davranışların ötesinde, üst düzey davranışlar kazandırmaya ön ayak olmaktır. Eser 13 bölüm ve tablolar, resimler ve şekiller listesinden oluşmaktadır.

Öztürk ve Otluoğlu (2002) tarafından hazırlanan “Sosyal Bilgiler Öğretiminde Edebi Ürünler ve Yazılı Materyaller” adlı eserin amacı, sosyal bilgiler öğretiminde kullanılabilecek edebi türler ile diğer yazılı materyalleri tanıtmak ve bunların kullanımına ilişkin strateji, yöntem ve teknikleri ortaya koymaktır. Bu çalışma, öğretmen adaylarının mesleki eğitimlerine, mevcut öğretmenlerin kendilerini yenilemelerine katkıda bulunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Buna paralel olarak, eserin eğitim fakültelerinin Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Programları’ndaki Sosyal Bilgiler’de yazılı ve sözlü edebiyat incelemeleri dersi için temel, yine bu programdaki özel öğretim yöntemleri (Sosyal Bilgiler Öğretimi), Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Dersleriyle Sınıf Öğretmenliği Programı’ndaki Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi dersi için yardımcı kitap olması öngörülmüştür. Eser 6 bölüm ve eklerden oluşmuştur.

Oğuz, Oktay ve Ayhan (2001) tarafından hazırlanan “21. Yüzyıl’da Eğitim ve Türk Eğitim Sistemi” adlı eserin amacı, kendi alanlarında uzman kişilerin, 21. yüzyılda eğitim anlayışı ve Türk Eğitim Sistemi hakkındaki görüşlerini ve önerilerini belirleyip açıklamaktır. Yeni yüzyıla ait değişimlerin eğitim düzlemindeki etki ve beklentilerinin son yüzyılın tecrübelerinden de yararlanılarak değerlendirilmesini esas alan, “21. Yüzyıl’da Eğitim ve Türk Eğitim Sistemi” adlı eser, eğitimde “küreselleşme” den “toplam kalite yöntemi” ne kadar eğitimin farklı boyutlarını ele alan makaleleri içeren toplu bir bakış çerçevesi ortaya koymaktadır.

Dilek (2001) tarafından hazırlanan “Tarih Derslerinde Öğrenme ve Düşünce Gelişimi” adlı eser, özellikle ilköğretim öğrencilerinin tarih konularına yönelik öğrenme ve düşünce gelişimi hakkında yapılan tartışmaları eleştirel bir bakış açısıyla incelemektedir. Geleceğini araştıran ve sorgulayan bireylerini yetiştirmek için tarih öğretimine geleneksel eğitimin sunduğu sosyal amaçlarla yaklaşmak yerine, tarihin “doğruyu arama etkinliği” ne yönelik olan amaçlarıyla başlama düşüncesi bu incelemenin ana fikrini oluşturmaktadır. Bu yapıtın ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümleri çeşitli zamanlarda yayınlanmış / yayınlanmakta olan makalelerin oluşturduğu içeriğe bağlı kalınarak hazırlanmıştır. Makaleler ile ilgili açıklamalar adı geçen bölümlerin sonunda dip not olarak verilmiştir. Kitap haline getirme sürecinde elde edilen yeni bilgilerin ve meslektaşlarla yapılan tartışmaların ışığı altında düzenlemeler yapılmıştır. Eser başlıca 5 bölümden oluşmuştur. 1. bölüm “Tarih Nedir?”, 2. bölüm  “Tarih Öğretiminin Amaçları Üzerine Tartışmalar”, 3. bölüm “Tarih Düşüncesinin Gelişimi ve Öğrenme”, 4. bölüm “Öğrencilerde Tarihsel Anlama”, 5. bölüm “Tarihsel Düş Gücü veya İmgelem” adlarını taşımaktadır.

Ülgen (2001) tarafından hazırlanan “Kavram Geliştirme Kuramlar ve Uygulamalar” adlı kitabın amacı, okullarda çeşitli disiplinlerle ilgili bilgilerin bel kemiğini oluşturan kavramların öğrenilmesinde, öğretmenin etkili bir öğretim yapabilmesine ve öğrencinin bilgiyi yapılandırmasına yardımcı olmaktır. Kitabın birinci bölümünde, kavram öğrenmeye taban oluşturması için dünyamızdaki bilgiler ve onların çeşitli ölçütlere göre nasıl sınıflandırılabileceği konusunda açıklamalar yapılmıştır. 2. bölümde, insanların bu bilgileri nasıl edinebildiği, nasıl ürettiği ve nasıl kullanılabildiği konusuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Bağlamcı öğrenme kuramı, bilişsel öğrenme kuramı özellikle bilgi işlem kuramı merkeze alınmış; yürütme işlevine yer verilmiş ve bilişsel süreçlerin ölçülmesinde kullanılacak araçlara değinilmiştir. 3.ölümde, bilgilerin nasıl yapılandığı ve yapılandırıldığı, Piaget ve Vygotsky’nin görüşlerine ağırlık verilerek tartışılmıştır. 4. bölümde, kavramların nasıl tanımlanabildiği, eğitim programındaki yeri ve öğrenilmesi için gerekli koşullar üzerinde durulmuştur. Son kısımda ise, kavramların analiz ve örneklendirilmesiyle ilgili birkaç öğrenci ödevi bulunmaktadır.                      

Bloom (1998) tarafından hazırlanan “İnsan Nitelikleri ve Okulda Öğrenme” adlı eserden özellikle öğrenme yeteneği ve hızı ile ilgili olanlar, bu niteliklerin kişilerde farklı miktarlarda bulunduğunu savunan anlayışların doğruluğunu şüpheye düşürdü. Bu araştırmalar, elverişsiz öğrenme koşullarının bireyleri öğrenme gücü, öğrenme hızı ve öğrenmeye isteklilik bakımından gittikçe daha da farklı bir hale getirdiğini gösterdi. Bu kitapta sunulan okulda öğrenme kuramının temellerini oluşturan araştırmalar işte bunlardır. İnsanın doğası, nitelikleri ve okulda öğrenme konularında yaygın olan görüşler üzerinde önemli değişiklere yol açacağını sandığımız sonuçlar bu araştırmanın sonucudur.

Barth ve Demirtaş (1997) tarafından ve YÖK / Dünya Bankası Milli Eğitim Geliştirme Projesi kapsamında hazırlanan “İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretimi” adlı eserin hazırlanmasının birçok amacı vardır. 34 Eğitim Fakültesini araç-gereçler, programlar ve öğretim elemanlarının eğitimi yönlerinden geliştirmeyi amaçlayan projenin önemli etkinliklerinden bir tanesi öğretmen eğitimiyle ilgili çeşitli konu alanlarında öğrenme – öğretme materyalleri hazırlamak olmuştur. Bu amaç çerçevesinde hazırlanan kitapların özel öğretim yöntemleri, okullarda uygulamalar ve ilgili diğer derslerde öğretim etkililiğini ve verimliliğini arttırmasına katkıda bulunması beklenmektedir. Çeşitli derslerde çok yönlü olarak kullanılabilecek bu kitaplarda yeni öğretim yöntemleri ve teknikleri, çeşitli düzeylerde etkinlikler ve öneriler yer almaktadır. Bu kitaplar, ilgili derslerdeki pratik ihtiyaçlar dikkate alınarak hazırlandığından dolayı teorik bir ders kitabından çok, esnek ve gelişmeye açık bir kaynak kitap niteliğindedir.

Erden (tarihsiz) tarafından hazırlanan “Sosyal Bilgiler Öğretimi” adlı eser, Eğitim Fakültelerinin Sınıf Öğretmenliği bölümlerinde okutulmakta olan “Sosyal Bilgiler Öğretimi” dersi için, ders kitabı olarak hazırlanmıştır. Ancak kitabın, kendisini geliştirmek isteyen Sosyal Bilgiler Öğretimi öğrencilerine de yardımcı olması amaçlanmıştır.      

Doğan (1994) tarafından hazırlanan “Ders Kitapları ve Sosyalleşme” adlı eserde, 2. Abdülhamit ve 2. Meşrutiyet dönemi ders kitaplarında, idealize edilen insan tipinin özelliklerinin neler olduğu araştırılmıştır. Dönemler arası farklılıkları, değişen ve değişmeyen değerleri tespit etmek için, özellikle okuma metinlerinden ve metinlerdeki örneklerden yararlanılmıştır. Eser 4 bölümden oluşmuştur.

Köstüklü (1998) tarafından hazırlanan “Sosyal Bilimler ve Tarih Öğretimi” adlı eser başlıca 5 bölümden oluşmuştur. 1. bölüm, “Sosyal Bilimler ve Tarih Öğretimine Giriş”, 2. bölüm, “Sosyal Bilimler ve Tarih Öğretim Metotları”, 3. bölüm, “Sosyal Bilimler ve Tarih Öğretiminde Kullanılan Araç – Gereçler”,  4. bölüm, “İlk ve Orta Öğretimde Tarih Müfredatının Tanıtımı”, 5. bölüm, “Sosyal Bilimler ve Tarih Öğretiminde Ölçme ve Değerlendirme” bölümlerinden meydana gelmiştir.

Nas (2000) tarafından hazırlanan “Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretimi” adlı eserde, formal eğitimin sınırları genişletilerek informal eğitimin denetim altına alınmasının; konuların dökümü anlamındaki “müfredat” anlayışından (“içerik merkezli” ders vermekten) vazgeçilmesinin önemi vurgulanmaya çalışılmıştır. Program kavramını yalnızca öğretim açısından görmek, okulların işlevini bilgi alışverişine indirgemektir. Onun için kimi sayfalarda yoğunlaşan alıntılara orijinal olarak yer verilmiştir.

2.2. Makaleler

Sağlam (2002) tarafından “İlköğretim 4. Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Dersindeki Kavramları Öğrenme Düzeyi” adlı bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırma 4. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi “aile, okul ve toplum hayatı” ünitesinde geçen kavramları öğrenme düzeylerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada; öğrencilerin kavramları öğrenme düzeyleri ile Sosyal Bilgiler dersi başarıları arasındaki ilişki; öğrencilerin ailelerinin kültürel düzeyleri ve kavramları öğrenmeleri arasındaki ilişki ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Coştu, Ayas ve Cerrah (2002) tarafından “Öğrencilerin Fen Kavramlarını Anlama Seviyelerinin Ve Yanılgılarının Belirlenmesinde Grup Mülakatlarının Önemi” adlı bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada kavramların anlama seviyelerini tespit etmek amacıyla 9 öğrenci ile bireysel olarak, 27 öğrenci ile ise grup halinde mülakatlar yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, öğrencilerin kavramları anlama seviyeleri ve kavram yanılgılarını ortaya çıkarmada grup mülakatının dezavantajlarının önlenmesine ilişkin bazı önerilerde bulunulmuştur.

Kabapınar (2002) tarafından hazırlanan “ İlköğretim Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kullanılan Ders Kitapları ve Öğretim Materyalleri Açısından Türkiye ve İngiltere Örnekleri” adlı araştırmada siyasal, sosyal, kültürel yapılanma ve deneyimleri birbirinden oldukça farklı olan Türkiye ve İngiltere’deki ilköğretimin ilk basamağında yer alan Hayat Bilgisi ve Vatandaşlık Eğitimi derslerinde izlenen yöntemlerin genel bir karşılaştırılması yapılmıştır. Böylece eğitim felsefeleri ve öğretime yüklenen amaç boyutunda iki ülke arasında farklılıklar olup olmadığı da incelenmiştir.

Öztürk ve Yılmaz (2001) tarafından hazırlanan “ Türkiye ‘de Harf İnkılâbından Önce Kullanılan Tarih Programları ve Ders Kitapları” adlı makale 19. yüzyılın başlarından itibaren modernleşme sürecine giren Osmanlı Devleti’nde eğitim ve bilimde Batı modeline göre meydana gelen yapılanma ve değişimi konu edinmiştir. Bununla beraber yeni yapılanma ve değişim açısından Türk tarihinde bir dönüm noktası olan II. Meşrutiyet Devri’ndeki yeni tarih tezi hakkında bilgiler verilmiştir. Kurtuluş Savaşı yıllarında başlayıp, Cumhuriyet Döneminde mecrasına oturan Türk İnkılâbı’nda meydana gelen ivmenin temel ilkesi olan Milliyetçilik ve Laiklik ilkelerine değinilmiştir. Bu ilkeler doğrultusunda şekillenen Tarih öğretim programı ve ders kitapları makalenin ana temasını oluşturmaktadır.

X. ARAŞTIRMA YÖNTEMİ

Bu bölümde; araştırmanın modeli, araştırmanın evreni, örneklem durumu, verilerin toplanması ve verilerin analizi konuları açıklanmıştır.

  1. 1.      Araştırmanın Modeli

Bu araştırmada, anket – survey yöntemi uygulanacaktır. Araştırma genellikle ankete dayanan veriler üzerinde yürütülecek; bunun yanında, literatür taraması ile elde edilecek bilgiler de analizlerde kullanılacaktır.

  1. 2.      Evren ve Örneklem

Bu araştırmanın çalışma evrenini, Kastamonu 2002 -2003 öğretim yılında eğitim öğretime açık bulunan MEB İlköğretim Genel Müdürlüğü’ne bağlı 605 ilköğretim okulunda öğrenim gören 6461 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.

Random yöntemi ile Atabey, Atatürk, Gazipaşa, Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Yirmiüçağustos ilköğretim okullarında öğrenim gören 387 altıncı sınıf öğrencisi örneklem alınmıştır.

 

KASTAMONU İL MERKEZİNDE BULUNAN Örneklem İLKÖĞRETİM OKULU

6’ıncı SINIF ÖĞRENCİLERİNİN DAĞILIMI [16]

 

İLKÖĞRETİM OKULU

6’ncı Sınıf Öğrenci/Şube sayısı

Öğrenci

Şube

  1. Atabey

46

2

  1. Atatürk

38

2

  1. Gazipaşa

90

3

  1. Mehmet Akif Ersoy

54

2

  1. Vali Aydın Arslan

85

3

  1. Yirmiüçağustos

74

3

toplam

387

15

 

  1. 3.      Verilerin Toplanması

Bu araştırmada kullanılacak bilgileri toplamak üzere Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nda öngörülen her bir üniteye ait “…………… ünitesinde geçen kavramların anlam bilgisi” amacı, davranışlarla tanımlanmış, [17] davranışlarda geçen kavramlar listelenmiştir. Diğer taraftan 2002 – 2003 öğretim yılında ilköğretim okullarında eğitim aracı olarak kullanılan 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan kavramlar tarama yöntemi ile listelenmiştir.

 2001 – 2002, 2002 – 2003 ÖĞRETİM YILLARINDA KASTAMONU İL MERKEZİNDEKİ İLKÖĞRETİM OKULLARINDA OKUTULAN SOSYAL BİLGİLER DERS KİTAPLARI

 

İLKÖĞRETİM OKULU

4. SINIF

5. SINIF

6. SINIF

7. SINIF

1.Abdülhakhamit

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

2. Ali Fuat Darende

Tütibay Yayınları

Tütibay Yayınları

Doğan Yayıncılık

Doğan Yayıncılık

3. Atabey

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

4. Atatürk

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

5. Candaroğulları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

6. Ceritoğlu

MEB Yayınları

Serhat Yayınları

Doğan Yayıncılık

Doğan Yayıncılık

7. Cumhuriyet

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

8. Darende

Üner Yayınları

ÜnerYayınları

Doğan Yayıncılık

Doğan Yayıncılık

9. Gazipaşa

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

10. Hisarardı

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

11. İsfendiyarbey

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

12. Kırkçeşme

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

13. Kuzeykent

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

14. Mehmet Akif Ersoy

Üner Yayınları

Üner Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

15. Merkez

Doğan Yayıncılık

Doğan Yayıncılık

MEB Yayınları

MEB Yayınları

16. Sepetçioğlu

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

17. Şehit Şerife Bacı

MEB Yayınları

MEB Yayınları

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

18. Vali Aydın Arslan

Ders Kitapları A.Ş.

Ders Kitapları A.Ş.

MEB Yayınları

MEB Yayınları

19. Yıldırım Bayezıt

Doğan Yayıncılık

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

20.Yirmiüçağustos

Özgün Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

MEB Yayınları

 Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı gibi, veri toplama aracının uygulandığı 20 okuldan; 2’si Doğan Yayıncılık, 3’ü Ders Kitapları A. Ş. ve 14’ü MEB Yayınlarına ait Sosyal Bilgiler ders kitabını kullanmaktadır.

5’nci sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programında öngörülen ve ders kitaplarında geçen kavram listelerinden bir liste oluşturulmuştur.

Düzenlenen kavram listesi dikkate alınarak veri toplama aracı hazırlanmıştır. Veri toplama aracında yer verilen kavramların hangi davranışı/davranışları ölçmeye yönelik olduğu aşağıdaki listede gösterilmiştir.

 ANKETTE YER ALAN KAVRAMLAR VE ÖNGÖRÜLEN DAVRANIŞLAR

 

SORU

KAVRAMLAR

DAVRANIŞLAR

 

1

Vatan, Dil, Milliyetçilik, Anayasa, Siyaset, Doğal çevre, Fay hattı, Dünya, Halife, Mondros, Millet, Üçlü İttifak, Doğal afet, Kuvay-ı Milliye, Deprem, Üçlü İtilâf, Vahiy, Kültür, Lâiklik, Bayrak Tanıma

 

2

İslâmiyet, Kapitülasyon, Medeni Kanun, Çağdaşlaşma, Bitki örtüsü, Yuğ, Maki, Toprak kayması, Tevhid-i Tedrisat, Hicret, Bozkır, İnkılâp, Yurt birliği, Meşrutiyet, Bedevi, İklim, Geoit, Plâto, Sevr Anlaşması, Okyanus Anlamını bilme

3

Vatan Seçip işaretleme – Tanıma-Örnekleme

4

Lâiklik Seçip işaretleme-tamamlama

5

Yuğ Seçip işaretleme – Tanıma-Örnekleme

6

Atabey Seçip işaretleme – Tanıma-Örnekleme

7

Deprem Seçip işaretleme – Tanıma-Örnekleme

8

Peri bacası Seçip işaretleme-tamamlama

9

Erozyon, Vatan, Okyanus, Yuğ, Ova, Vezir, İklim, Vahiy, Bitki örtüsü Coğrafî kavramları Seçip İşaretleme-Tanıma-Örnekleme

10

Kültür Seçip işaretleme – Tanıma-Örnekleme

11

Geoit, Halife, İklim, İnkılâp Seçip işaretleme-tamamlama

12

Erozyon, Divan, Bozkır Tanım Doğru / Yanlış

13

Layıklık, Anayasa, Meşrutiyet, Mondros, Okyanus, Hicret, Üçlü İttifak, Yurt birliği Yazım(İmlâ) Doğru/ Yanlış

Hazırlanan anket taslağı, ankette yer alan soruların alan kapsama yeterliliği, kullanılan kavramların ve soru biçimlerinin anlaşılabilirliği bakımından 11-15.11.2002 tarihleri arasında Kastamonu il merkezindeki Ali Fuat Darende, Candaroğulları, Ceritoğlu, Darende ve Merkez ilköğretim okullarında öğrenim gören altıncı sınıf öğrencilerine uygulanıp denenmiştir.

Soruların alan kapsama yeterliği, kullanılan kavramların ve soru biçimlerinin anlaşılabilirliği bakımından gerekli düzeltmeler yapılarak ankete son şekli verilmiştir.

Anket formu 13 seçenekli ve 1 açık uçlu olmak üzere 14 sorudan meydana gelmektedir.

Araştırma Anket Formları, 25-29.11.2002 tarihleri arasında Kastamonu Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği 4’üncü sınıf öğrencilerinden oluşan araştırma gruplarınca örneklem alınan Kastamonu merkezindeki Atabey, Atatürk, Gazipaşa, Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Yirmiüçağustos ilköğretim okullarında öğrenim gören 387 altıncı sınıf öğrencisine uygulanmıştır.

4.      Verilerin Analizi

Toplanan Anket Cevap Formları, araştırmanın amaçlarına uygun olarak anket soruları için yan dağılımlar ( cevap kategorilerine göre frekans ve yüzde sayımları ) alınmıştır.

Kavramların hangi düzeyde/derecede kazanıldığını belirlemek amacıyla frekans dağılımı itibariyle % 0-44 arasındaki beklentiler “ Başarısız “, % 45-54 arasındaki beklentiler “ Geçer “, % 55-69 arasındaki beklentiler “ Orta “, % 70-84 arasındaki beklentiler “ İyi “, % 85-100 arasındaki beklentiler “ Pekiyi “ düzeyde [18] “ grubun beklentileri “ ya da “ karşı tarafın beklentisinin benimsenmesi “ olarak tanımlanmıştır. Elde edilen sonuçlar bu sınırlar içinde değerlendirilip yorumlanmıştır.

 

İKİNCİ Bölüm

Sonuç ve Teklifler

1. Sonuçlar

Kastamonu il merkezinde 2002 – 2003 öğretim yılında eğitim-öğretime açık bulunan 6 ilköğretim okulunda (Atabey, Atatürk, Gazipaşa, Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Yirmiüçağustos) öğrenim gören 387 6’ncı sınıf öğrencisine uygulanan veri toplama aracından elde edilen bulgu ve yorumlara dayanarak araştırmanın amaçlarına göre elde edilen sonuçlar ve bu sonuçlara göre teklifler aşağıda sıralanmıştır.

 Amaç 1

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi kavramlarının anlama, seçip işaretleme, örnekleme, eşleştirme, tamamlama bakımından 6’ncı sınıf öğrencilerince ne derecede kazanıldığını saptamak

Alt Problem 1

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Vatan ve Millet ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağında ne derecede kazanılmıştır?

 

TABLO 1

“ VATAN ve MİLLET “  ÜNİTESİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN KAZANILMIŞLIK DÜZEYİ

 

Davranış

Kavram

Denek sayısı

N

beklenilen cevabı verenler

Frekans

Yüzde Oranı

%

Kazanılmışlık Düzeyi

verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme Kültür

381

148

38,84

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Yurt birliği

387

248

64,08

0rta
Kavramı tanıma Kültür

387

315

81,39

İyi
verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme Vatan

387

324

83,72

İyi
Kavramı tanıma Dil

387

338

87,33

Pekiyi
Kavramı tanıma Bayrak

387

347

89,66

Pekiyi
Kavramı tanıma Millet

387

369

95,34

Pekiyi
Kavramı tanıma Vatan

387

374

96,64

Pekiyi

Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı gibi “ VATAN ve MİLLET ” ünitesinde geçen kavramlardan “ Kültür, Yurt birliği ” % 38,84-64,08 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının altında, “ Kültür, Vatan, Dil, Bayrak, Millet ” % 81,39-96,64 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının üstünde kazanılmıştır.

“ VATAN ve MİLLET ” ünitesinde geçen kavramların davranışlara ve ilköğretim okullarına göre kazanılmışlık düzeyi hakkındaki sonuçlar aşağıda belirtilmiştir:

a. Kavramı tanıma

Bayrak

Tüm grubun; “ Bayrak” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 89.66 (Pekiyi)’dır.

“ Bayrak” kavramı; Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos, Atabey, Gazipaşa ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Dil

Tüm grubun; “ Dil” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 87.33 ( Pekiyi )’tür.

“ Dil” kavramı; Mehmet Akif Ersoy, Atatürk, Yirmiüçağustos, ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 “ Kültür

Tüm grubun; “ Kültür” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 81.39 ( İyi )’dur.

 “ Kültür” kavramı; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos, Atabey ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 “ Millet

Tüm grubun; “ Millet” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 95.34 (Pekiyi )’tür.

“ Millet” kavramı; Atabey, Mehmet Akif Ersoy ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa, Atatürk ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Vatan

Tüm grubun; “ Vatan” kavramını tanıma /kazanılmışlık düzeyi % 94.64 (Pekiyi)’tür.

“ Vatan” kavramı; Yirmiüçağustos, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Atatürk ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

b. Kavramın anlamını bilme

 “ Yurt birliği

Tüm grubun; “ Yurt birliği” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 64.08 (Orta)’dir.

“ Yurt birliği” kavramı; Mehmet Akif Ersoy ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey, Atatürk, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 c. Verilen bir  tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme

Kültür

            Tüm grubun; tanımı verilen “ Kültür ” kavramını bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi % 38,84 ( Başarısız )’tür.

            Tanımı verilen “ Kültür ” kavramı; Vali Aydın Arslan, Atabey, Atatürk ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Kültür ” kavramı; Atatürk (% 28.94), Mehmet Akif Ersoy (% 75.92), Yirmiüçağustos  (% 77.02) ve Atabey (% 78.26) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin ( % 81.39 ) altında; Vali Aydın Arslan (% 80) ve Gazipaşa   (% 87.77) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince;  “ Kültür ” kavramı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmasına karşılık, tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Kültür ” kavramının; Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tanınma ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/ kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin kavramı tanıma ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

 “ Vatan

            Tüm grubun; tanımı verilen “ Vatan ” kavramını bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi % 83,72 ( İyi )’dir.

            Tanımı verilen “ Vatan ” kavramı; Mehmet Akif Ersoy, Atabey ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Vatan ” kavramı; Yirmiüçağustos (% 91.89), Atatürk ve Atabey (% 100) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin (% 96.64) üstünde tanınmaktadır.

“ Vatan ” kavramının; Atabey ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tanınma ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/ kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Atatürk, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerinin kavramı tanıma ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

Alt Problem 2

İlköğretim Okulu 5’inci  sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Cumhuriyete Nasıl Kavuştuk ? ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağında ne derecede kazanılmıştır?

 

TABLO 2

“ CUMHURİYETE NASIL KAVUŞTUK ? “  ÜNİTESİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN KAZANILMIŞLIK DÜZEYİ

 

Davranış

Kavram

Denek sayısı

N

bekleni-len cevabı verenler

Frekans

Yüzde Oranı

%

Kazanıl-mışlık Düzeyi

Kavramı tanıma Üçlü İtilâf

387

65

16,79

Başarısız
Kavramı tanıma Üçlü İttifak

387

72

18,60

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Kapitülasyon

387

98

25,33

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Meşrutiyet

387

121

31,26

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Tevhid-i Tedrisat

387

127

32,81

Başarısız
Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma Lâiklik

379

181

47,75

Geçer
Kavramın anlamını bilme Çağdaşlaşma

387

195

50,38

Geçer
Kavramı tanıma Kuvay-ı Milliye

387

204

52,71

Geçer
Kavramın anlamını bilme Sevr Antlaşması

387

211

54,52

Orta
Kavramın anlamını bilme Medeni Kanun

387

226

58,39

Orta
Kavramın yazımı(imlâsı)nın doğru ya da yanlış olduğunu yazma Layıklık/ Lâiklik

387

239

61,75

Orta
Kavramı tanıma Mondros Mütarekesi

387

264

68,21

Orta
Kavramın anlamını bilme İnkılâp

387

281

72,60

İyi
Kavramı tanıma Siyaset

387

284

73,38

İyi
Kavramı tanıma Lâiklik

387

293

75,71

İyi
Verilen  bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma İnkılâp

373

300

80,42

İyi
Kavramı tanıma Milliyetçilik

387

322

83,20

İyi
Kavramı tanıma Anayasa

387

331

85,52

Pekiyi

 Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı gibi “ CUMHURİYETE NASIL KAVUŞTUK? ” ünitesinde geçen kavramlardan “ Üçlü İtilâf, Üçlü İttifak, Kapitülasyon, Meşrutiyet, Tevhid-i Tedrisat, Lâiklik, Çağdaşlaşma, Kuvay-ı Milliye, Sevr Antlaşması, Medeni Kanun, Mondros Mütarekesi ” % 16,79-68,21 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının altında, “ İnkılâp, Siyaset, Lâiklik, Milliyetçilik, Anayasa ” % 72,60-85,52 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının üstünde kazanılmıştır.

“ CUMHURİYETE NASIL KAVUŞTUK ? ” ünitesinde geçen kavramların davranışlara ve ilköğretim okullarına göre kazanılmışlık düzeyi hakkındaki sonuçlar aşağıda belirtilmiştir:

 a. Kavramı tanıma

Anayasa

Tüm grubun; “ Anayasa” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 85,52 (Pekiyi)’dir.

“ Anayasa” kavramı; Atabey, Atatürk ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa, Yirmiüçağustos ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Kuvay-ı Milliye

Tüm grubun; “ Kuvay-ı Milliye ” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 52.71 (Geçer)’dir.

“ Kuvay-ı Milliye” kavramı; Atabey ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 “ Lâiklik

 Tüm grubun; “ Lâiklik” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 75.71 ( İyi )’dir.

“ Lâiklik” kavramı; Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos, Atabey, Gazipaşa ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Milliyetçilik

Tüm grubun; “ Milliyetçilik” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 83,20 (İyi)’dir.

“ Milliyetçilik” kavramı; Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa, Vali Aydın Arslan ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Mondros

 Tüm grubun; “ Mondros” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 68.21 (Orta)’dir.

“ Mondros Mütarekesi” kavramı; Yirmiüçağustos, Atabey ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Siyaset

Tüm grubun; “ Siyaset” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 73,38 ( İyi )‘dir.

“ Siyaset” kavramı; Atabey, Mehmet Akif Ersoy ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Üçlü İtilâf

 Tüm grubun; “ Üçlü İtilâf” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 16.79   ( Başarısız )’dur.

“ Üçlü İtilâf” kavramı; Atabey, Yirmiüçağustos, Atatürk ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 “ Üçlü İttifak

Tüm grubun; “ Üçlü İttifak” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 18.60 ( Başarısız )’tır.

“ Üçlü İttifak” kavramı; Mehmet Akif Ersoy, Atabey, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

b. Kavramın anlamını bilme

 “ Çağdaşlaşma

 Tüm grubun; “ Çağdaşlaşma ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 50.38    ( Geçer )’dir.

“ Çağdaşlaşma” kavramının; Yirmiüçağustos, Mehmet Akif Ersoy ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Atatürk ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

İnkılâp

Tüm grubun; “ İnkılâp ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 72,60    ( İyi )’tır.

“ İnkılâp” kavramının; Yirmiüçağustos, Mehmet Akif Ersoy ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Atatürk ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Kapitülasyon

Tüm grubun; “ Kapitülasyon ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 25.33         ( Başarısız )’tür.

“ Kapitülasyon” kavramının; Yirmiüçağustos, Atabey ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Medeni Kanun

Tüm grubun; “ Medeni Kanun ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 58.39   ( Orta )’dur.

“ Medeni Kanun” kavramının; Yirmiüçağustos, Mehmet Akif Ersoy ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Meşrutiyet

Tüm grubun; “ Meşrutiyet ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 31.26         ( Başarısız )’dır.

“ Meşrutiyet” kavramının; Atabey, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Sevr Anlaşması

 

Tüm grubun; “ Sevr Anlaşması ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 54.52      ( Orta )’dir.

“ Sevr Anlaşması” kavramının; Yirmiüçağustos ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa, Vali Aydın Arslan, Mehmet Akif Ersoy ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 

Tevhid-i Tedrisat

            Tüm grubun; “ Tevhid-i Tedrisat” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 32.81(Başarısız)’dir.

“ Tevhid-i Tedrisat” kavramının; Atabey Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında;, Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 

c. Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma

 “ İnkılâp

Tüm grubun “ İnkılâp ” kavramı tanımının boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi % 80.42 ( İyi )’tir.

“ İnkılâp” kavramı tanımının boş bırakılan yerine; Atabey, Yirmiüçağustos, Atatürk ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ İnkılâp ” kavramının; Yirmiüçağustos (% 64.86), Mehmet Akif Ersoy (% 66.66) ve Atabey (% 67.39) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin (% 72.60) altında; Vali Aydın Arslan (% 72.94), Atatürk (% 76.31) ve Gazipaşa (% 83.33) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince;  “ İnkılâp ” kavramının anlamı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında bilinmesine karşılık kavramın tanımının boş bırakılan yerine, tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ İnkılâp ” kavramının; Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince anlamını bilme ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamının bilmenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

Lâiklik

Tablonun incelenmesinden anlaşılacağı gibi verilen bir tanımın boş bırakılan yerine, Atabey İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 31,81 oranıyla alt düzeyde, Gazipaşa İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 58,62 oranıyla üst düzeyde ilgili kavramın bir dizi seçenek arasından seçilip yazıldığı gözlenmektedir.

Tüm grubun; verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi % 47,75’tir.

d. Kavramın yazımı(imlâsı)nın doğru ya da yanlış olduğunu yazma

 “ Layıklık/Lâiklik

Tüm grubun; “ Layıklık ” yazımının yanlış olduğunu seçip doğrusunu; Atabey, Mehmet Akif Ersoy, Atatürk ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde “ Lâiklik ” olarak yazma/kazanılmışlık düzeyi  % 61,75 ( Orta )’tir.

“ Lâiklik ” kavramının; Vali Aydın Arslan (% 45.88) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin ( % 75.71 ) altında; Mehmet Akif Ersoy (% 75.92), Yirmiüçağustos (% 78.37), Atabey (% 82.60), Gazipaşa (% 90) ve Atatürk (% 94.73) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Mehmet Akif Ersoy, Atabey ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince;  “ Lâiklik ” kavramının anlamı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bilinmesine karşılık, kavramın yazımının yanlış olduğu seçilip tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında doğrusu yazılmaktadır.

“ Lâiklik ” kavramının; Mehmet Akif Ersoy, Atabey ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince anlamını bilme ve  yazımın yanlış olduğunu seçip doğrusunu yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamının bilmenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve yazımın yanlış olduğunu seçip doğrusunu yazma/ /kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

Alt Problem 3

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ Güzel Yurdumuz Türkiye ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağı düzeyinde ne derecede kazanılmıştır?

 

TABLO 3

“GÜZEL YURDUMUZ TÜRKİYE“  ÜNİTESİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN

 KAZANILMIŞLIK DÜZEYİ

 

Davranış

Kavram

Denek sayısı

N

beklenilen cevabı verenler

Frekans

Yüzde Oranı

%

Kazanılmışlık Düzeyi

Verilen  bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma Peri bacası

371

128

34,50

Başarısız
Verilen bir tanımın doğru ya da yanlış olduğunu yazma Maki

380

188

49,47

Geçer
Kavramı tanıma Fay hattı

387

197

50,90

Geçer
Kavramın anlamını bilme Maki

387

244

63,04

Orta
Kavramın anlamını bilme Plâto

387

255

65,89

Orta
Kavramın anlamını bilme Bozkır

387

264

68,21

Orta
Kavramı tanıma Doğal çevre

387

278

71,83

İyi
Kavramın anlamını bilme Geoit

387

281

72,60

İyi
Kavramın anlamını bilme İklim

387

281

72,60

İyi
Kavramı tanıma Doğal afet

387

282

72,86

İyi
Verilen bir tanımın doğru ya da yanlış olduğunu yazma Erozyon

381

283

74,27

İyi
Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma İklim

373

286

76,67

İyi
Kavramın anlamını bilme Okyanus

387

299

77,26

İyi
Kavramın anlamını bilme Toprak kayması

387

305

78,81

İyi
Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma Geoit

374

302

80,74

İyi
Kavramın anlamını bilme Bitki örtüsü

387

313

80,87

İyi
Verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme Deprem

383

318

83,02

İyi
Kavramı tanıma Deprem

387

357

92,24

Pekiyi
Kavramı tanıma Dünya

387

360

93,02

Pekiyi

 

Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı gibi “ güzel yurdumuz türkiye ” ünitesinde geçen kavramlardan “ Peri bacası, Maki, Fay hattı,  Plâto, Bozkır ” % 34,50-68,21 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının altında, “ Doğal çevre, Geoit, İklim, Doğal afet, Erozyon, Okyanus, Toprak kayması, Bitki örtüsü, Deprem, Dünya ” % 71,83-93,02 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının üstünde kazanılmıştır.

“ Güzel Yurdumuz Türkiye ” ünitesinde geçen kavramların davranışlara ve ilköğretim okullarına göre kazanılmışlık düzeyi hakkındaki sonuçlar aşağıda belirtilmiştir:

a. Kavramı tanıma

 “ Deprem

Tüm grubun; “ Deprem” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 92.24 (Pekiyi)’tür.

 “Deprem” kavramı; Mehmet Akif Ersoy, Atabey, Vali Aydın Arslan, Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Doğal afet

Tüm grubun; “ Doğal afet” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 72.86 (İyi)’dır

 “Doğal afet” kavramı; Mehmet Akif Ersoy Yirmiüçağustos ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin  üstünde tanınmaktadır.

 “ Doğal çevre

Tüm grubun; “ Doğal çevre” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 71.83 (İyi)’tür.

 “Doğal çevre” kavramı; Yirmiüçağustos, Atabey ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Gazipaşa ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Dünya

Tüm grubun; “ Dünya” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 93.02 (Pekiyi)’dir.

 “Dünya” kavramı; Atabey, Yirmiüçağustos ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Gazipaşa ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Fay hattı

Tüm grubun; “ Fay hattı” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 50.90 (Geçer)’dır.

 “Fay hattı” kavramı; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Atabey Yirmiüçağustos ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

b. Kavramın anlamını bilme

Bitki örtüsü

Tüm grubun; “ Bitki örtüsü ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 80.87 (İyi)’dir.

“ Bitki örtüsü ” kavramının; Yirmiüçağustos, Atatürk ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Mehmet Akif Ersoy ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Bozkır

Tüm grubun; “ Bozkır ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 68.21 (Orta)’dir.

“ Bozkır ” kavramının; Atatürk, Yirmiüçağustos ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Geoit

Tüm grubun; “ Geoit ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 72.60     ( İyi )’tır.

“ Geoit ” kavramının; Yirmiüçağustos, Atabey ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ İklim

Tüm grubun; “ İklim ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 72.60      ( İyi )’tır.

“ İklim ” kavramının; Yirmiüçağustos, Mehmet Akif Ersoy ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Maki

 Tüm grubun; “ Maki ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 63.04 (Orta)’tür.

“ Maki ” kavramının; Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey  ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinde; Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Okyanus

Tüm grubun; “ Okyanus ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 77.26 (İyi)’dır.

“ Okyanus ” kavramının; Mehmet Akif Ersoy, Atabey ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Atatürk ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Plâto

Tüm grubun; “ Plâto ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 65.89  ( Orta )’dur.

“ Plâto ” kavramının; Yirmiüçağustos, Atabey ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 “ Toprak kayması

Tüm grubun; “ Toprak kayması ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 78.81    ( İyi )’dir.

“ Toprak kayması ” kavramının; Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 c. Verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme

 “ Deprem

Tüm grubun; tanımı verilen “ Deprem ” kavramını bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi % 83,02 ( İyi )’dir.

Tanımı verilen “ Deprem ” kavramı; Atabey, Mehmet Akif Ersoy ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Deprem ” kavramı; Mehmet Akif Ersoy ( % 88.88 ), Atabey ( % 89.13 ), Vali Aydın Arslan ( % 91.76 ), Yirmiüçağustos ( % 91.89 ) ve Atatürk ( % 92.10 ) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin ( % 92.24 ) altında; Gazipaşa ( % 96.66 ) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramı tanıma ve bir dizi seçenek arasında seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

 d. Verilen  bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma

 “ Geoit

Tüm grubun;  “ Geoit ” kavramı tanımının boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi  % 80,74 ( İyi )’dir.

“ Geoit ” tanımının boş bırakılan yerine; Atabey, Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ Geoit ” kavramının; Yirmiüçağustos (% 51.35), Atabey (% 52.17) ve Atatürk (%60.52) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin (% 72.60) altında; Mehmet Akif Ersoy ( % 75.92 ), Vali Aydın Arslan ( % 88.23 ) ve Gazipaşa  (% 88.88) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamı bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

İklim

Tüm grubun; “ İklim ” tanımının boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi  % 76,67 ( İyi  )’dir.

“İklim ” tanımının boş bırakılan yerine; Atabey, Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ İklim ” kavramının; Yirmiüçağustos (% 60.81), Mehmet Akif Ersoy (% 70.37) ve Atatürk (% 71.05) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin   (% 72.60) altında; Atabey (% 78.26), Vali Aydın Arslan (% 78.82) ve Gazipaşa (% 92.22) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince;  “ İklim ” kavramının anlamı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bilinmesine karşılık, tanımın boş bırakılan yerine tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ İklim ” kavramının; Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince anlamını bilme ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasında seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

Peri bacası

Tüm grubun; “ Peri bacası ” tanımının boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi % 34,50’dir.

“ Peri bacası ” tanımının boş bırakılan yerine, Atabey İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 15,55 oranıyla alt düzeyde, Yirmiüçağustos İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 47 oranıyla üst düzeyde ilgili kavramın bir dizi seçenek arasından seçilip yazılabildiği gözlenmektedir.

e. Verilen bir tanımın doğru ya da yanlış olduğunu yazma

 “ Erozyon

Tüm grubun; “ Erozyon ” tanımının doğru olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi % 74,27 (İyi)’dir.

“ Erozyon ” tanımının; Atabey, Vali Aydın Arslan ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk, Gazipaşa ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde doğru olduğu yazılmaktadır.

Verilen bir dizi kavram arasından coğrafî kavramlardan “ Erozyon ”; Yirmiüçağustos (% 54), Mehmet Akif Ersoy ( % 62.96 ) ve Vali Aydın Arslan (% 65.8) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin (% 66.40) altında; Atatürk (% 68.42), Gazipaşa (% 73.3) ve Atabey (% 76.87) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde seçilip işaretlenmektedir.

“ Erozyon ” kavramının; Atabey ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince coğrafî kavram olarak seçip işaretleme ve tanımının doğru olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında coğrafî kavram olarak seçip işaretlemenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Atatürk ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; coğrafî kavram olarak seçip işaretleme ve tanımın doğru olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında coğrafî kavram olarak seçip işaretlemenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

 “ Maki

Tüm grubun; “ Maki “ tanımının yanlış olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi % 49,47         ( Geçer )’dir.

“ Maki “ tanımının; Yirmiüçağustos, Gazipaşa ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey, Vali Aydın Arslan ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde yanlış olduğu yazılmaktadır.

“ Maki “ kavramının; Atatürk (% 55.26), Yirmiüçağustos (% 55.40) ve Mehmet Akif Ersoy (% 66.66) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin   (% 68.21) altında; Atabey (% 69.56), Vali Aydın Arslan (% 70.58) ve Gazipaşa (% 82.22) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince; “ Maki “ kavramının anlamı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bilinmesine karşılık tanımının, tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında yanlış olduğu yazılmaktadır.

“ Maki “ kavramının; Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince anlamını bilme ve tanımın yanlış olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Atatürk, Atabey ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve tanımın yanlış olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında  anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

 Alt Problem 4

İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler dersi “ İslâmiyetin Doğuşu, Yayılışı ve Türkler ” ünitesinde geçen kavramlar, 6’ncı sınıf öğrencilerince bilgi basamağında ne derecede kazanılmıştır?

 

TABLO 4

“İSLÂMİYETİN DOĞUŞU, YAYILIŞI VE TÜRKLER “  ÜNİTESİNDE GEÇEN KAVRAMLARIN  KAZANILMIŞLIK DÜZEYİ

 

Davranış

Kavram

Denek sayısı

N

beklenilen cevabı verenler

Frekans

Yüzde Oranı

%

Kazanılmışlık Düzeyi

Verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme Atabey

370

102

27,56

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Yuğ

387

111

28,68

Başarısız
Kavramın anlamını bilme Bedevi

387

114

29,45

Başarısız
Kavramı tanıma Vahiy

387

133

34,36

Başarısız
Verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme Yuğ

362

188

51,93

Geçer
Kavramı tanıma Halife

387

271

70,02

İyi
Verilen bir tanımın doğru ya da yanlış olduğunu yazma Divan

374

263

70,32

İyi
Kavramın anlamını bilme Hicret

387

276

71,31

İyi
Kavramın anlamını bilme İslâmiyet

387

314

81,13

İyi
Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma Halife

369

303

82,11

İyi

Tablonun incelenmesinden de anlaşılacağı gibi “İSLÂMİYETİN DOĞUŞU, YAYILIŞI VE TÜRKLER ” ünitesinde geçen kavramlardan “ Atabey, Yuğ, Bedevi, Vahiy, Yuğ ” % 27,56-51,93 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının altında, “ Halife, Divan, Hicret, İslâmiyet, Halife ” % 70,02-82,11 oranları ile tam öğrenmenin alt sınırı olan % 70 oranının üstünde kazanılmıştır.

“İSLÂMİYETİN DOĞUŞU, YAYILIŞI VE TÜRKLER ” ünitesinde geçen kavramların davranışlara ve ilköğretim okullarına göre kazanılmışlık düzeyi hakkındaki sonuçlar aşağıda belirtilmiştir:

 a. Kavramı tanıma

 “ Halife

Tüm grubun; “ Halife” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 70,02 ( İyi )’dir.

“ Halife” kavramı; Atabey, Mehmet Akif Ersoy Yirmiüçağustos ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Vahiy

Tüm grubun; “ Vahiy ” kavramını tanıma/kazanılmışlık düzeyi % 34,36 (Başarısız)’dır.

“ Vahiy ” kavramı; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

 b. Kavramın anlamını bilme

 “ Bedevi

Tüm grubun; “ Bedevi ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 29.45 (Başarısız)’tir.

“ Bedevi ” kavramının; Atabey, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Hicret

Tüm grubun; “ Hicret ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 71.31    ( İyi )’dir.

“ Hicret ” kavramının; Mehmet Akif Ersoy ve Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Yirmiüçağustos, Vali Aydın Arslan, Gazipaşa ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

İslâmiyet

Tüm grubun; “ İslâmiyet ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 81.13 (İyi)’tür.

“ İslâmiyet ” kavramının; Mehmet Akif Ersoy, Atatürk ve Atabey ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Vali Aydın Arslan, Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 

Yuğ

            Tüm grubun; “ Yuğ ” kavramının anlamını bilme/kazanılmışlık düzeyi % 28.68 (Başarısız)’dir.

“ Yuğ ” kavramının; Yirmiüçağustos, Vali Aydın Arslan, Atabey ve Mehmet Akif Ersoy ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atatürk ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

 

c. verilen bir tanımla ilgili kavramı bir dizi kavram arasından seçip gösterme

 “ Atabey

Tüm grubun; tanımı verilen “ Atabey ” kavramını bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi % 27,56 ( Başarısız )’dır.

Tanımı verilen “ Atabey ” kavramı; Atatürk, Mehmet Akif Ersoy, Yirmiüçağustos ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Atabey ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

Yuğ

Tüm grubun; tanımı verilen “ Yuğ ” kavramını bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi  % 51,93 ( Geçer )’dir.

Tanımı verilen “ Yuğ ” kavramı; Vali Aydın Arslan, Atabey, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Yuğ ” kavramının;  Yirmiüçağustos (% 14.86), Vali Aydın Arslan (% 21.17), Atabey (% 21.73) ve Mehmet Akif Ersoy (% 25.92) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin(% 28.68) altında; Atatürk (% 28.94) ve Gazipaşa (% 52.22) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde anlamı bilinmektedir.

Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince; “ Yuğ ” kavramının anlamı tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde bilinmesine karşılık, tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında bir dizi seçenek arasından seçilip gösterilmektedir.

“ Yuğ ” kavramının; Atatürk ilköğretim okulu öğrencilerince anlamını bilme ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olmadığı yönünde çelişki bulunmaktadır.

Mehmet Akif Ersoy ve Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerinin; kavramın anlamını bilme ve bir dizi seçenek arasından seçip gösterme/kazanılmışlık düzeyi arasında anlamını bilmenin bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

d. Verilen bir tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma

 “ Halife

Tüm grubun; “ Halife ” tanımının boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi % 82,11 ( İyi )’dir.

“ Halife “ tanımının boş bırakılan yerine; Atabey, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Mehmet Akif Ersoy, Gazipaşa ve Vali Aydın Arslan ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde ilgili kavram bir dizi seçenek arasından seçilip yazılmaktadır.

“ Halife ” kavramı; Atabey ( % 50 ), Mehmet Akif Ersoy ( % 55.55 ), Yirmiüçağustos ( % 58.10 ) ve Atatürk ( % 65.78 ) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin ( % 70.02 ) altında; Gazipaşa ( % 83.33 ) ve Vali Aydın Arslan ( % 88.23 ) ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde tanınmaktadır.

Tüm grubun;  kavramı tanıma ve tanımın boş bırakılan yerine ilgili kavramı bir dizi seçenek arasından seçip yazma/kazanılmışlık düzeyi arasında tanımanın bilinçli/kalıcı olduğu yönünde tutarlılık görülmektedir.

 e. Verilen bir tanımın doğru ya da yanlış olduğunu yazma

 “ Divan

Tüm grubun; “ Divan ” tanımının doğru olduğunu yazma/kazanılmışlık düzeyi % 70.32 (İyi)’dir.

“ Divan ” tanımının; Atabey, Mehmet Akif Ersoy, Vali Aydın Arslan, Atatürk ve Yirmiüçağustos ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin altında; Gazipaşa ilköğretim okulu öğrencilerince tüm grubun kazanılmışlık düzeyinin üstünde doğru olduğu yazılmaktadır.

 Amaç 2

Kavramlarının kazanılmasında, eğitim araçlarından İlköğretim Okulu 5’inci sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında öğrencileri zorlayan etkenleri saptamak

 

TABLO 5

SOSYAL BİLGİLER VE DİĞER DERS KİTAPLARININ ANLAŞILMASINDA KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLERİ ÖNEM SIRASINA GÖRE BELİRTME SORUSUNA VERİLEN CEVAPLARIN İLKÖĞRETİM OKULU 6′NCI SINIF ÖĞRENCİLERİNE VE CEVAP KATEGORİLERİNE GÖRE DAĞILIMI

 

İLKÖĞRETİM OKULU

 

İLKÖĞRETİM OKULU 6′NCI SINIF ÖĞRENCİLERİnin verdikleri cevaplar

 

1

2

3

4

5

TÜM GRUP

A

B

C

D

E

f

%

f

%

f

%

f

%

f

%

f

%

1. Atabey

19

54,28

4

11,42

3

8,57

6

17,14

3

8,57

35

100

2. Atatürk

12

36,36

5

15,15

7

21,21

7

21,21

2

6,06

33

100

3. Gazipaşa

32

47,05

15

22,05

9

13,23

4

5,88

8

11,76

68

100

4. Mehmet Akif Ersoy

18

39,13

7

15,21

6

13,04

2

4,34

13

28,26

46

100

5. Vali Aydın Arslan

40

47,05

22

25,88

15

17,64

5

5,88

3

3,52

85

100

6. Yirmiüçağustos

20

27,02

10

13,51

15

20,27

25

33,78

4

5,40

74

100

TÜM GRUP

141

41,34

63

18,47

55

16,12

49

14,36

33

9,67

341

100

 

Sosyal Bilgiler ve diğer ders kitaplarını anlamakta çekilen güçlüklerin sıralanması sorusuna, 341 denekten 141’i (% 41,34) “Kitaplarda yabancı kelimeler bulunması ” seçeneğini 1’ncı sırada, 63’ü (% 18,47) “ Cümlelerin uzun ve karmaşık olması ” seçeneğini 2’nci sırada, 55’i  (% 16,12) “ İşlenen konuların güç olması “ seçeneğini 3’üncü sırada, 49’u (% 14,36), “ Metinlerin yeterince açıklayıcı biçimde yazılmaması ” seçeneğini 4’üncü sırada ve 33’ü (% 9,67) “ Kitaplarda yeterince öğretime yardımcı unsur olmaması “ seçeneğini 5’inci sırada “sosyal bilgiler ve diğer ders kitaplarını anlamakta çekilen güçlük“ olarak cevap vermiştir.

sosyal bilgiler ve diğer ders kitaplarının anlaşılmasında çekilen güçlüklerin  önem sırasına göre belirtilmesinde; Yirmiüçağustos İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 27.02 oranıyla alt düzeyde. Atatürk İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 54.28 oranıyla üst düzeyde “ Kitaplarda yabancı kelimeler bulunması “ seçeneği 1’inci sırada;

            Atabey İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 11.42 oranıyla alt düzeyde. Vali Aydın Arslan İlköğretim Okulu 6 ‘ncı sınıf öğrencilerince % 25.88 oranıyla üst düzeyde “ Cümlelerin uzun ve karmaşık olması “ seçeneği 2’nci sırada;

            Atabey İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 8.57 oranıyla alt düzeyde, Atatürk İlköğretim Okulu 6 ‘ncı sınıf öğrencilerince % 21.21 oranıyla üst düzeyde “İşlenen konuların güç olması” seçeneği 3’üncü sırada;

            Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 4.34 oranıyla alt düzeyde, Yirmiüçağustos İlköğretim Okulu 6 ‘ncı sınıf öğrencilerince % 33.78 oranıyla üst düzeyde “ Metinlerin yeterince açıklayıcı biçimde yazılmaması “ seçeneği 4’üncü sırada;

            Vali Aydın Arslan İlköğretim Okulu 6’ncı sınıf öğrencilerince % 3.52 oranıyla alt düzeyde, Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu 6 ‘ncı sınıf öğrencilerince % 28.26 oranıyla üst düzeyde  “ Kitaplarda yeterince öğretime yardımcı unsur olmaması  “ seçeneği 5’inci sırada yer almaktadır.

            Hiçbir öğrencinin imlâ (yazım) kılavuzu kullanmamasının gözlenmesi anlamlıdır.

2. TEKLİFLER

 Amaç 3

Kavramların kazanılmasında anlama, seçip işaretleme, örnekleme, eşleştirme, tamamlama ve ders kitaplarının niteliklerine yönelik program ve ders kitabı hazırlama, geliştirme konularında önerilerde bulunmak

Kavram öğretimi kişinin / öğrencinin kendi çabası, aile ve sosyal çevresinin verdiği imkânlarla gerçekleşir. Bundan sonra örgün eğitimde öğretmen ve ders kitapları rol oynar.

İlköğretim Okulu Türkçe eğitim programına göre kavram eğitiminin kazanılmasında aşağıdaki işlem basamaklarına uyulur.

  1. Kavramın gösterdiği varlığın kendisi,
  2. Varlığın kendisi yoksa resmi, sembolü vs.,
  3. Varlığın eylemle anlatımı,
  4. Zıt anlamıyla anlatımı,
  5. Sözlük, ansiklopedi kullanımı.

Sosyal Bilgiler öğretmenleri başta Türkçe olmak üzere Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersleriyle bağlantı kurmaları gerekir.

a. Kavramların Tespiti

Sosyal Bilgiler öğretiminde hangi kavramların, hangi sayıda, hangi ünitede verilmesi gerektiğine ilişkin herhangi bir çerçeve bulunmamaktadır. Sosyal Bilgiler Programı “ …………. ünitesinde geçen kavramların anlam bilgisi” özel amacını her ünite için öngörmüş olmasına karşılık; bu kavramların neler olduğuna dair herhangi bir çerçeve vermemiştir. Programın açıklamalar başlığı altında “Konuların işlenişinde kavramlar ilgili olduğu konu ile birlikte verilir.” yönergesi ünite – konularda geçen kavramların tespitini öğretmene bırakmış gözükmektedir.

b. Amaçların / Davranışların Tanımlanması

Sosyal Bilgiler Programı’nda her ünitenin özel amaçları verilmiş olmasına rağmen bu amaçların gerçekleştiğini gösteren; başka bir deyişle amaçları tanımlayan davranışlar bulunmamaktadır. Bu durumda kavramların anlam bilgisinin amacının gerçekleşme derecesinin ölçülmesi (gözlenebilir davranışların) öğretmenin niteliğinin yeterliliğine kalmaktadır. Öğretmen kavramların anlam bilgisi amacının kazanılıp/kazanılmadığını, amacı tanımlayabiliyorsa ölçebilecektir.

 Örnek

Ünite Düzeyinde Amaç: “Vatan ve Millet” ünitesinde geçen kavramların anlam bilgisi.

Konu Düzeyinde Amaç: “Millet” kavramının anlam bilgisi.

Davranışlar:

1. “Millet” kavramı tanımının doğru ya da yanlış olduğunu yazma / söyleme.

2. Tanımı verilen “Millet” kavramını, bir dizi kavram arasından seçip işaretleme.

3. “Millet” kavramının tanımını, bir dizi tanım arasından seçip işaretleme.

4. “Millet” kavramıyla ilgili  bir dizi tanımı eşleştirip işaretleme.

5. Tanımın boş bırakılan yerine ilgili “Millet” kavramını yazma / söyleme.

6. “Millet” kavramının tanımını derste geçen ifadesiyle yazma / söyleme.

7. “Millet” kavramına yakın çevresinden örnekler verme.

Ünite Düzeyinde Amaç: “Cumhuriyete Nasıl Kavuştuk ?” ünitesinde geçen  kavramların anlam bilgisi.

Konu Düzeyinde Amaç: “Milliyetçilik” kavramının anlam bilgisi.

Davranışlar:

1. “Milliyetçilik” kavramı tanımının doğru ya da yanlış olduğunu yazma / söyleme.

2. Tanımı verilen “Milliyetçilik” kavramını, bir dizi kavram arasından seçip işaretleme.

3. “Milliyetçilik” kavramının tanımını, bir dizi tanım arasından seçip işaretleme.

4. “Milliyetçilik” kavramıyla ilgili bir dizi tanımı eşleştirip işaretleme.

5. Tanımın boş bırakılan yerine ilgili “Milliyetçilik” kavramını yazma / söyleme.

6. “Milliyetçilik” kavramının tanımını derste geçen ifadesiyle yazma / söyleme.

7. “Milliyetçilik” kavramına yakın çevresinden örnekler verme.

Ünite Düzeyinde Amaç:  “Güzel Yurdumuz Türkiye” ünitesinde geçen  kavramların anlam bilgisi.

Konu Düzeyinde Amaç: “Deprem” kavramının anlam bilgisi.

Davranışlar:

1. “Deprem” kavramı tanımının doğru ya da yanlış olduğunu yazma / söyleme.

2. Tanımı verilen “Coğrafi Keşifler” kavramını, bir dizi kavram arasından seçip işaretleme.

3. “Deprem” kavramının tanımını, bir dizi tanım arasından seçip işaretleme.

4. “Deprem” kavramıyla ilgili bir dizi tanımı eşleştirip işaretleme.

5. Tanımın boş bırakılan yerine ilgili “Deprem” kavramını yazma / söyleme.

6. “Deprem” kavramının tanımını derste geçen ifadesiyle yazma / söyleme.

7. “Deprem” kavramına yakın çevresinden örnekler verme.

Ünite Düzeyinde Amaç: “İslâmiyetin Doğuşu, Yayılışı ve Türkler” ünitesinde geçen  kavramların anlam bilgisi.

Konu Düzeyinde Amaç: “Atabey” kavramının anlam bilgisi.

Davranışlar:

1. “Atabey” kavramı tanımının doğru ya da yanlış olduğunu yazma / söyleme.

2. Tanımı verilen “Atabey” kavramını, bir dizi kavram arasından seçip işaretleme.

3. “Atabey” kavramının tanımını, bir dizi tanım arasından seçip işaretleme.

4. “Atabey” kavramıyla ilgili  bir dizi tanımı eşleştirip işaretleme.

5. Tanımın boş bırakılan yerine ilgili “Atabey” kavramını yazma / söyleme.

6. “Atabey” kavramının tanımını derste geçen ifadesiyle yazma / söyleme.

7. “Atabey” kavramına örnekler verme.

 

c. Ders Kitaplarının Programa Uygunluğu

 Ders kitapları, öğrencinin öğrenme yaşantılarına kaynaklık eden yazılı ve basılı araç – gereçlerden biridir. Ders kitabı “her tür ve derecedeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak olan, konuları öğretim programları doğrultusunda hazırlanmış, öğrenim amacı ile kullanılan basılı eser”dir. Başka bir deyişle, “ 1- Bir dersin öğretimiyle ilişkili olarak hazırlanan ya da seçilen herhangi bir kitap. 2- Belirli ölçülere göre incelendikten sonra belli okul, sınıf ve ders için öğretmen ve öğrencilere kaynak olarak salık verilen kitap”tır.

 Ülkemizde ders kitapları öğrenci için hazırlanmaktadır. Ülkemiz şartlarında ders kitabı öğrencinin kavram kazanmasında başlıca kaynak özelliği taşımaktadır. Diğer taraftan öğretmen dersin öğretiminde meslekî yayınları takip etmekle birlikte, ağırlıklı olarak öğrenci için hazırlanmış ders kitabını belirleyici bir kaynak ve araç olarak kullanmaktadır. Bu anlayış kavramların anlam bilgisi amacının gerçekleşmesini ders kitabındaki kavramın veriliş biçimi, işlenişi ile sınırlandırmaktadır. Bu durumda öğretmen ders kitabında verilen kavramların öğrenme / öğretme etkinliklerinde kullanılması kolaylığını tercih etmektedir.

 d. Sosyal Bilgiler Dersinin Türkçe Dersiyle İlgisinin / Bağlantısının Kurulması

Türkçe eğitim programında öngörüldüğü gibi kavram eğitiminde son aşama sözlüğe bakılarak kavramın anlamının bilinmesi/tanımlanmasıdır. Ders kitaplarının sözlüklerinin bu kapsamda yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Daha doğrusu ders kitabındaki sözlüğün kavram eğitimine yönelik olmadığı rahatlıkla söylenebilir.

 e. Hizmet İçi Eğitim

Ülkemiz şartlarında öğretmenlerin program hazırlama, geliştirme ve değerlendirme, ölçme ve değerlendirme alanlarındaki niteliklerinin “ Türk Millî Eğitiminin Genel Amaç ve Temel İlkeleri ”ni gerçekleştirmede yeterli olmadığı kamuoyunda tartışılan gerçeklerden biridir. Bu yetersizliğin giderilmesinde; öğretmenin hizmet içi eğitim yoluyla iş başında yetiştirilmesi ya da öğretmenin kendi isteği ile ihtiyacını karşılaması veya öğretim programlarının öğretmen kılavuzu ağırlıklı hazırlanması gibi uygulamalar katkıda bulunabilir.

f. Kavram Haritaları

Sosyal Bilgiler Öğretim Programında amaçların davranışlarla tanımlanması, her ünite sonunda o ünitenin kavramlarını gösteren kavram haritalarına yer verilmesi; kavram eğitimindeki boşlukların doldurulmasına, eğitimin rastgele / tesadüfî değil plânlı olmasına katkıda bulunabilir.

 DİP NOTLAR

 [1] KOÇAK, Kemal, “1998 İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Programı Genel Amaçlarının (Gerçekleşebilirliği) Değerlendirilmesi (Alan Araştırması-Kastamonu Örneği)”, Gazi Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt:10, Sayı:1( Mart 2002 ), s. 134; MEB Talim ve Terbiye Kurulunun 25.04.1985 tarih ve 67 sayılı kararı, Tebliğler Dergisi ( 17.06.1985;2190 )

[2] KOÇAK, Kemal, a. g.m., s. 135; MEB Talim ve Terbiye Kurulunun 02.04.1998 tarih ve 62 sayılı kararı, Tebliğler Dergisi ( Nisan 1998;2487 )

[3] OĞUZKAN, A. Ferhan, Eğitim Terimleri Sözlüğü, TDK Yayınlar, A. Ü. Basımevi, Ankara 1981, s. 150

[4] FİDAN, Nurettin, Okulda Öğrenme ve Öğretme Kavramlar, İlkeler, Yöntemler, Kadıoğlu Matbaası, Ankara 1984, s.189

[5] ÜLGEN, Gülten, Kavram Geliştirme Uygulama ve Kuramlar, Ankara 1988, s.14

[6] ÜLGEN, Gülten, a.g.e., s. 20

[7] BEYAZITOĞLU, E. Nazif, İlkokul IV. Sınıf Sosyal Bilgiler Programında Öngörülen Kavramların Kazandırılma Düzeyi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi ), H. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1991, s. 9

[8] KOÇAK, Kemal, İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Öğretim Programı Özel Amaçlar ve Davranışlar, Kastamonu 2001

[9] 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, madde 13

[10] SÖNMEZ, Veysel, Program Geliştirme ve Öğretmen El Kitabı, Olgaç Matbaası, Ankara 1986, s. 46

[11] SÖNMEZ, Veysel, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Şafak Matbaası, Ankara 1994, s. 70-80

[12] 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, madde 1

[13] Türkçe Sözlük 2 K-Z, AKDTYK Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu Basım evi, Ankara 1988, s. 817

[14] A.g.e., s. 1104

[15] A.e., s. 1105

[16] Kastamonu Valiliği Millî Eğitim Müdürlüğünün 21.11.2002 gün ve 20686 sayılı yazısı eki

[17] KOÇAK, Kemal, İlköğretim Okulu Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Özel Amaçlar /  Davranışlar, Kastamonu 2000

[18] MEB İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, ( 27.08.2003;25212 ) Resmî Gazete, madde 33

 KAYNAKÇA

1.   ALKAN, Cevat; Özel Öğretim İlke ve Yöntemleri, A.Ü. Eğt. Bil. Fak. Yayınları No: 167, Ankara, 1991.

2. BART, James L. ve diğerleri; İlköğretimde Sosyal Bilgiler Öğretimi, YÖK-Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Programı, Ankara, 1997.

3. BAŞARAN, İ. Ethem; Eğitime Giriş, Kadıoğlu Maatbası, Ankara, 1983.

4. BEYAZITOĞLU, E. Nazif; İlkokul IV. Sınıf Sosyal Bilgiler Programında Öngörülen Kavramların Kazandırılma Düzeyi ( Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi ), H.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1991.

5. BİNBAŞIOĞLU, Cavit; Genel Öğretim Bilgisi, Ankara, 1981.

6. 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu.

7. ÇİLELİ, Meral; İlköğretim Kurumlarında Sosyal Bilgiler Öğretimi ve Sorunları, T.E.D. Yayınları Öğretim Dizisi No: 13, Ankara, 1995.

8. DEMİREL, Özcan; Genel Öğretim Yöntemleri, Usem Yayınları No:11, Ankara, 1994.

9. ERDEN, Münire; Sosyal Bilgiler Öğretimi, Alkım Yayın Evi, Ankara.

10. ERDEN, Münire ve Yasemin Akman; Eğitim Psikolojisi, Ankara, 1995.

11. ERGİNER, Ergin; Öğretimi Planlama ve Uygulama ve Değerlendirme, Anı Yayınları, Ankara, 2000.

12. ERTÜRK, Selahattin; Eğitimde Program Geliştirme, Yelkenkaya Yayınları, Ankara, 1984.

13. FİDAN, Nurettin; Okulda Öğrenme ve Öğretme Kavramlar, İlkeler Yöntemler, Kadıoğlu Matbaası, Ankara, 1984.

14. …………………..; Okulda Öğrenme ve Öğretme, Alkım Kitabevi, Ankara, 1990.

15. 222 Sayılı İlköğretim Ve Eğitim Kanunu.

16. KARASAR, Niyazi; Bilimsel Araştırma Yöntemi, 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık, Ankara, 1995.

17. KISAKÜREK, M. A. – F. Paykoç; Sosyal Bilgiler Öğretimi, Meteksan Yayınları, Ankara, 1987.

18. KOÇAK, Kemal; Sosyal Bilgiler Programının Değerlendirilmesi ( Alan Araştırması – Kastamonu Örneği ), MEB Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara, 1995.

19. …………………; Cumhuriyetten Günümüze Tarih Anlayışı ve Ortaöğretim Kurumlarında Tarih Öğretimi ( Doktora Tezi ), G.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1998.

20. ………………….; Ortaöğretim Kurumları Tarih Programının Değerlendirilmesi (Alan Araştırması – Ankara Örneği ), Kastamonu Eğitim Dergisi, Mart 2000.

21. KÜÇÜKAHMET, Leyla; Öğretim İlke ve Yöntemleri, Alkım Kitapevi, İstanbul, 1998.

22. MEB Milli Eğitim Sayısal Veriler 2001 – 2002, Ankara, 2002.

23. MOFFAAT, Maurice; Sosyal Bilgiler Öğretimi, Maarif Basımevi, İstanbul, 1957.

24. OĞUZKAN, A. Ferhan; Eğitim Terimleri Sözlüğü, TDK Yayınları, A.Ü. Basımevi, Ankara, 1981.

25. ÖZDEN, Yüksel; Öğrenme ve Öğretme, Pegem Yayınları, Ankara, 1997.

26. POCZTAR, Jerry; Programlı Öğretim Kuramları ve Uygulaması, ( Çev.: Alişan Hızal ), A.Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları No: 199, Ankara, 1997.

27. SAFRAN, Mustafa; “Değişik Öğrenim Basamaklarındaki Tarih Dersine İlişkin Tutumlar Üzerine Bir Araştırma”, Eğitim Sayı: 4, MEB Basımevi, Ankara, 1993.

28. ……………………; Ortaöğretim Kurumlarında Tarih Öğretiminin Yapı ve Sorunlarına İlişkin Bir Araştırma, ( Yayınlanmamış Doçentlik Tezi ), G.Ü., Ankara, 1993.

29. SAĞLAMER, Emin; İlkokulda Sosyal Bilgiler Öğretimi, Ankara, 1980.

30. SÖNMEZ, Veysel; Program Geliştirme ve Öğretmen El Kitabı, Olgaç Matbaası, Ankara, 1986.

31. …………………..; Sosyal Bilgiler Öğretimi, Şafak Matbaası, Ankara, 1994.

32. Tebligler Dergisi; ( 2434 ), MEB Ders Kitapları Yönetmeliği.

33. …………………; ( 2487 ), Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı.

34. TEKIŞIK, H. Hüsnü; Sosyal Bilgiler Öğretimi Rehberi, Ankara, 1987.

35. TURGUT, M. Fuat; Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Saydam Matbaacılık, Ankara, 1992.

36. Türk Dil Kurumu; TDK Sözlüğü, T.T.K. Basımevi, Ankara, 1981.

37. ÜLGEN, Gülten; Kavram Geliştirme Uygulama ve Kuramlar, Ankara, 1988.

 

About these ads

drkemalkocak hakkında

Eğitimci-Bürokrat-Akademisyen olmasına rağmen cehlini bir türlü gideremeyen ama suyu aramaktan yılmayan-Bu su Fuzulî'nin "Su Kasidesi"ndeki sudur... 01.07.1953’te Ankara / Şereflikoçhisar / Sarıyahşi’de doğdu.. Sarıyahşi İlkokulunu ( 1965 - 1966 ), Şereflikoçhisar Ortaokulunu ( 1968 - 1969 ), Ankara Erkek İlköğretmen Okulunu ( 1971 - 1972 )bitirdi. 15.11.1972’de Ankara / Keskin / Karafakılı Köyü İlkokulu Öğretmeni olarak Devlet memurluğuna başladı. Kırıkkale / Yahşihan /Namık Kemal ve Karacaali Köyü ilkokullarında Sınıf Öğretmenliği yaptı. Askerliğini er öğretmen olarak yerine getirdi. Gazi Eğitim Enstitüsü Sosyal Bilgiler Bölümünü ( 27.09.1978 ) bitirdi. 25.03.1982’de Ankara / Namık Kemal Ortaokulu Sosyal Bilgiler Öğretmenliğine başladı. Kırıkkale / Hasandede Orhan Demirhan, Kırıkkale Ticaret ve Aydınlıkevler liselerinde Sosyal Bilgiler ( Tarih ) Öğretmenliği yaptı. Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan seçme sınavını kazanarak 8 ay süreli İlköğretim Müfettişliği Hizmet içi Eğitim Kursunu tamamlayıp Eskişehir İlköğretim Müfettişliğine atandı. 06.09.1983 - 22.03.1985 tarihleri arasında İlköğretim Müfettişliği görevini yürüttü. Eskişehir İlköğretim Müfettişliğinden Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğü Şube Müdürlüğüne atandı. Millî Eğitim Bakanlığı merkez teşkilâtındaki şube müdürlüğü görevine 22.03.1985’te başladı. İlköğretim Genel Müdürlüğünde Teftiş ve Değerlendirme, Disiplin, Mevzuat, Program ve Yayımlar, Araştırma ve Plânlama şube müdürlükleri görevinde bulundu. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilimler Eğitimi Ana bilim Dalı Tarih Eğitimi Bilim Dalında lisans tamamladı (16.02.1987). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Genel Türk Tarihi Ana bilim Dalında yüksek lisans ( master ) yaptı ( 21.02.1991). Tezi “ Cumhuriyetten Günümüze Tarih Çalışmaları ve Tarih Öğretimi 1923 - 1960 “, tez danışmanı Prof. Dr. Yücel ÖZKAYA’dır. Girdiği test ve mülakât sınavlarını kazanarak ( 1987 ) Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Kamu Yönetimi Lisansüstü%2
Bu yazı Uncategorized içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s